5 – La Cité Moderne – Sint-Agatha-Berchem – De tuinwijken « Le Logis en Floréal »

Cité Moderne – Sint-Agatha-Berchem

De wijk is de duurzame en eigentijdse interpretatie van de modernistische elementen van Victor Bourgeois.
Het project heeft betrekking op de bouw van een geheel van sociale woningen in de nabijheid van de « Cité Moderne  » die in 1922-1925 door architect Victor Bourgeois werd opgetrokken. Voor de invoeging van het project wordt gebruik gemaakt van twee afzonderlijke percelen: het ene in de Beheerstraat met 43 woningen, het andere in de Dendermondestraat met 32 woningen.

Er worden uiteenlopende groepen van individuele lage-energiewoningen opgetrokken: met een klassieke rooilijn of in trapvorm.

Voor het noordelijk gedeelte van het perceel worden de onmiddellijke omgeving en de eigendomsgrenzen tussen woningen en openbare ruimte afgescheiden door lage muurtjes en hagen. Die muurtjes die her en der in de « Cité moderne » terug te vinden zijn, geven een unitair en architecturaal aspect aan de drie woningcomplexen die uitgeven op de Openveldstraat. Het centrale plein bestaat uit groenpartijen in allerlei vormen en betonnen banken.

De hoogte- en volumevariaties van de gebouwen worden bestudeerd aan de hand van een spel van lege en volle volumes en is geïnspireerd op de « architecturale grammatica  » van V. Bourgeois: luifels, balkons, loggia’s en zonneschermen. Het geheel kreeg een eigentijds karakter.

De gevels van de kleine gebouwen met modernistische invloeden vermijden herhaling en variëren van het ene naar het andere woningtype. Als eerbetoon aan de revolutionaire manier waarop V. Bourgeois van beton gebruik maakte, zijn alle gevels voorzien van een bekleding in prefabbeton. De inspringende gevelelementen en de ramen en luiken zijn in hout (bekleding) en dat zorgt voor een warm contrast. De keuze van de platte daken vult de « kubistische context  » van de « Cité Moderne » aan.

Het gekozen concept staat in voor de naleving van het evenwicht tussen economische, technische en sociale criteria en resulteert in een project dat kan bogen op hoge architecturale kwaliteiten en uitstekende energieprestaties. Concreet betekent dat er gebruik wordt gemaakt van zonnepanelen voor de collectieve woningen, dubbele fluxventilatie voor individuele woningen, regenwaterrecuperatie, de keuze van ecologische materialen als de technische beperkingen dat mogelijk maken en de optimalisering van de isolatie en de ventilatie.

De appartementen en de lage-energiehuizen hebben een K-waarde van respectievelijk 40 en 30. Alle woningen, zowel de appartementen als de individuele huizen hebben een K-waarde van 30. De E-waarde beloopt minder dan 60 voor de appartementen en minder dan 50 voor de huizen.

De tuinwijken « Le Logis en Floréal » zijn Belgiës belangrijkste goedkope woningengeheel uit het interbellum. In 1922 nemen twee coöperatieve maatschappijen, daarbij aangemoedigd door de « Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen en Woonvertrekken » in de zuidoostelijke voorstad van Brussel samen het initiatief voor de bouw van om en bij de 1.500 woningen met een aantal openbare voorzieningen en winkels. In 1921 richten bedienden van de Algemene Spaar- en Lijfrentekas en ambtenaren Le Logis op. Een jaar later ziet Floréal het licht dankzij het initiatief van typografische arbeiders waaronder Jean-François Husdens. Beide wijken hebben thans een oppervlakte van 80 hectare en lopen parallel aan de Keizerlaan over een lengte van ongeveer twee kilometer. Met een gemiddelde breedte van 250 meter strekt het geheel zich uit vanaf de grens van de gemeente Oudergem (Floréal) in het noordoosten tot aan het gemeentehuis van Bosvoorde in het zuidwesten (Le Logis).

Bijkomende informatie:http://arbres-inventaire.irisnet.be/sites.php?id=296http://www.b2ai.com/fr/projets/detail/cite-moderne-berchem-st-agathe-sites-termonde-et-gerance